Limburg

Limburgse draden uit het koloniale verleden

inleiding kunstenaar agenda met dank aan

Inleiding

Het wandkleed Limburg – doe mee!

Limburg krijgt een eigen wandkleed binnen het landelijke project Draden van ons Nederlandse slavernijverleden. Een groot, gezamenlijk textielwerk waarin verhalen uit de provincie samenkomen—over verleden, verbinding en de sporen die nog altijd zichtbaar zijn in het heden.

Dit wandkleed maken we niet alleen vóór Limburg, maar vooral mét Limburg. Daarom nodigen we inwoners uit om mee te werken aan de vervaardiging. Iedereen kan meedoen: je hoeft geen ervaring te hebben, alleen nieuwsgierigheid en zin om samen iets bijzonders te maken.

Bijzonder aan het Limburgse wandkleed is dat we werken met circulair textiel. Stoffen en materialen die eerder een andere bestemming hadden, krijgen een nieuw leven en worden onderdeel van een gezamenlijk project met betekenis. Zo ontstaat iets dat niet alleen mooi is om te zien, maar ook een verhaal draagt van hergebruik, zorg en aandacht.

Waar kun je aansluiten?
Je kunt op meerdere plekken in Limburg meedoen. We werken op verschillende locaties in: Horst, Maastricht, Steyl, Roermond, Venlo, Weert.

Kom alleen, of neem iemand mee. Sluit aan voor één keer of kom vaker terug. Je werkt mee aan een onderdeel van het wandkleed en wordt onderdeel van een groter geheel: een provinciebreed maakproces waarin ontmoeting centraal staat.

Doe mee, maak mee, en laat Limburg meewerken aan dit gezamenlijke verhaal.

Meld je alvast aan!

Waar gaat het over?

Historisch onderzoek als basis voor het ontwerp
In augustus 2025 is historica Diana Miryong Natermann (Universiteit Utrecht) in samenwerking met Christian Ernsten (Universiteit Maastricht) een onderzoek gestart naar het slavernijverleden van de provincie Limburg. De financiering van het historische onderzoek in Limburg is mogelijk gemaakt dankzij de ondersteuning van het Universiteitsfonds Limburg SWOL. Op basis van de historische inzichten die het onderzoek aan het licht bracht, maakt kunstenaar Quinn Zeljak in de komende periode het ontwerp voor het wandkleed editie Limburg, in opdracht van Stichting Villa Maecenatis.

Limburg en het Nederlandse slavernijverleden
Het onderzoek van Natermann en Ernsten biedt voor het eerst inzicht in mogelijke en tot dusver onderbelichte verbanden tussen Limburg en de Nederlandse slavernijgeschiedenis. Daarmee sluit Limburg aan bij andere Nederlandse provincies die de afgelopen jaren hun betrokkenheid bij het slavernijverleden hebben onderzocht. Waar lange tijd werd aangenomen dat vooral het westen van Nederland een centrale rol speelde in dit verleden, tonen de eerste bevindingen aan dat ook in de zuidelijke provincie sporen van deze beladen geschiedenis terug te vinden zijn.

Lees verder

Koloniale netwerken en Limburgse elites
Binnen Limburg zijn onder meer sporen aangetroffen van koloniale netwerken waarin families als Pichot du Plessis, De Well, Schimmelpenninck en van Grovestins een rol speelden. Deze families hadden directe banden met plantages in Suriname en op de Caribische eilanden, of waren professioneel verbonden aan de VOC of WIC. Welgestelde bestuurders bezaten aandelen in plantages, en ook via handelsactiviteiten bestonden er nauwe relaties met overzeese gebieden in Azië en het Atlantische gebied. Een van de bekendste vrouwelijke plantagehouders met connecties naar Limburg – met name Meerssen, Cadier en Keer en Maastricht – was Susanna du Plessis (1739–1795). Door huwelijk werd zij eigenares van de Surinaamse plantage Nijd en Spijt en het Huis du Plessis in Paramaribo. Na haar overlijden gingen deze bezittingen (inclusief de tot slaafgemaakte mensen) over op haar petekind Salomon Reinier Marius Pichot du Plessis (1789–1845), rechter in Maastricht en burgemeester van Cadier en Keer, tevens jongste zoon van de Maastrichtse militair en bestuurder Ephraim Daniel Pichot (1753–1847).

Persoonlijke verhalen achter de geschiedenis
Daarnaast zijn er aangrijpende verhalen over tot slaafgemaakte minderjarigen die vanuit de koloniën naar Nederland werden meegenomen en gedurende kortere of langere tijd in Limburg verbleven. Sommigen van hen werden in de provincie gedoopt, onder meer in de protestantse Sint Janskerk. Bekende voorbeelden zijn de jonge tot slaaf gemaakte vrouw Catharina Cristina, gedoopt in november 1783, en de jonge tot slaaf gemaakte man Christiaan Narcis, gedoopt in december van datzelfde jaar.

Quinn Zeljak

Quinn Zeljak (1998, Venlo) is kunstenaar, schrijver en onderzoeker. In haar werk verkent zij de kruising tussen textiel, taal en haar voortdurend veranderende lichaam. Zeljak studeerde in 2020 af aan de Maastricht Academy of Fine Arts and Design (MAFAD) en ontwikkelde sindsdien een praktijk waarin persoonlijke ervaring, digitaal beeldmateriaal en kritisch onderzoek samenkomen.

Haar beeldarchief — bestaande uit alledaagse digitale vondsten zoals spamadvertenties, yogatutorials en stockfoto’s van mensen met rugpijn — vormt een belangrijke bron voor haar werk. Deze beelden onthullen subtiele maar hardnekkige aannames over hoe we onze lichamen online presenteren: er lijkt altijd iets te mankeren, en er is altijd een oplossing te koop.

Tijdens haar masteropleiding aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten (KABK) in Den Haag verdiepte Zeljak zich verder in de relatie tussen kunst en handicap. Geïnspireerd door haar eigen ervaringen met chronische ziekte en pijn stelt zij vragen over productiviteit, vooruitgang en wat lichamen “horen te zijn”. Vanuit een sociaal, eerder dan medisch perspectief onderzoekt zij hoe het lichaam zich verhoudt tot de omgeving die het vormt — en gevormd wordt door.

Voor het project Draden van Ons Nederlandse Slavernijverleden wil Zeljak haar kennis van textiel inzetten voor onderzoek naar het Limburgse slavernijverleden. In samenwerking met de Universiteit Maastricht zal zij dit onderzoek vertalen naar een grootschalig wandkleed, waaraan inwoners uit de hele provincie kunnen bijdragen.

In het kader van haar ontwerpopdracht heeft Quinn Zeljak rapper Cetje (Cedric Kenti) gevraagd een tekst te schrijven, die wordt opgenomen in het ontwerp.